Fałszywy alarm

Alarm o zagro­że­niu pro­duk­cji rol­nej lip­cową suszą oka­zał się fał­szywy. Sza­co­wane przez GUS jej skutki nie były warte 230 mln zło­tych, wyda­nych na pomoc rol­ni­kom z kie­szeni podat­nika przez rząd.

Powód zawsze się znajdzie

Bez­po­śred­nim powo­dem inter­wen­cji rządu była histe­ria wywo­łana przez media, a pod­chwy­cona w mig przez wice­pre­miera Andrzeja Lep­pera, który w „trud­nej sytu­acji rol­nic­twa” dostrzegł kata­pultę do kariery.
Wydano bez­sen­sow­nie pra­wie ćwierć miliarda zło­tych, bowiem spe­cja­li­ści od sza­co­wa­nia strat w rol­nic­twie nie potwier­dzają czar­nych wie­ści z pól. W regio­nie naj­bar­dziej poszko­do­wa­nym przez suszę, głów­nie na pół­nocy woje­wódz­twa ślą­skiego, plony w nie­któ­rych gmi­nach są wpraw­dzie niż­sze o 20 – 30 proc., ale w całym kraju, sza­cuje Główny Urząd Sta­ty­styczny, spa­dek pro­duk­cji wynosi nie­wiele ponad gra­nice błędu sta­ty­stycz­nego, od 3 do 7 proc. Nie jest to powód ani do alarmu, ani do uru­cha­mia­nia ogrom­nej pomocy, się­ga­ją­cej nawet 300 mln zł. Tym bar­dziej, że w latach ubie­głych wyda­li­śmy kil­ka­set milio­nów zło­tych na skup inter­wen­cyjny, któ­rego celem było – rze­komo – stwo­rze­nie rezerwy na wypa­dek nie­do­bo­rów.
To nie koniec pomocy dla rol­nic­twa, które otrzy­muje prze­cież: dopłaty bez­po­śred­nie z fun­du­szy unij­nych, wyso­kie opłaty rol­no­śro­do­wi­skowe, nie płaci podat­ków, mocno też trzyma, za pośred­nic­twem KRUS, rękę w kie­szeni podatnika.

Lekar­stwo gor­sze od choroby

Ofi­cjal­nym powo­dem uru­cho­mie­nia pomocy dla zagro­żo­nych suszą rol­ni­ków jest ochrona pol­skich rodzin, przed jej ceno­wymi skut­kami. Każdy Polak rozu­mie więc, że skoro pomoże rol­ni­kom, nie trzeba będzie poma­gać jemu; ceny pro­duk­tów rol­nych nie wzro­sną.
Bez­tro­ska poli­ty­ków, z jaką wydają grosz podat­nika jest jed­nak pora­ża­jąca Nikt nawet nie poli­czył, czy nam się taka ochrona opłaca. Tym­cza­sem, gołym okiem widać, że kosz­tuje ona wię­cej niż wyno­szą ewen­tu­alne korzy­ści. Mimo wydat­ko­wa­nia ponad pół miliarda zło­tych na skupy inter­wen­cyjne i „pomoc dla ofiar suszy” ceny ziarna wzro­sły już o 30 – 40 proc., a w jesieni ma być jesz­cze droż­sze. Atmos­ferę histe­rii pod­chwy­cili pie­ka­rze, cukier­nicy i pro­du­cenci prze­two­rów, któ­rzy doj­rzeli w niej alibi uza­sad­nia­jące pod­wyżkę cen pro­du­ko­wa­nych przez sie­bie wyro­bów, powy­żej poziomu, na jaki pozwala sied­mio­pro­cen­towy nie­do­bór ziarna. To jesz­cze nie koniec. Pre­mier Lep­per zamie­rza opro­te­sto­wać obecny pro­jekt budżetu, doma­ga­jąc się dodat­ko­wych pół miliarda na ubez­pie­cze­nia dla rol­ni­ków i 2,5 mld na dal­szą pomoc. Wszyst­kie te pie­nią­dze mają rzecz jasna prze­cho­dzić przez budżet, któ­rym p. Lep­per zarzą­dza jako mini­ster rol­nic­twa.
Dla rato­wa­nia garstki rol­ni­ków pań­stwo ude­rza po kie­szeni 36 mln Pola­ków, któ­rym nie ma kto pomóc. Mimo okupu jaki został na nas wymu­szony, już dziś pła­cimy dro­żej za chleb, cukier, drób, owoce, maka­rony, i inne pro­dukty rolne. Pła­cimy więc dwu­krot­nie: raz w podat­kach na pomoc, drugi raz w postaci wyż­szych cen, któ­rych łatwo można unik­nąć poprzez import tań­szych pro­duk­tów rolnych.

Żywią i jęczą

No tak, ale import ude­rza w rol­nic­two. Pogor­szy los tych, co to nas żywią i narze­kają.
I bar­dzo dobrze. Rol­nic­two pol­skie to nie tylko relikt prze­szło­ści, to także ogromny mar­no­trawca gospo­dar­czy. Ponad 26 proc. zatrud­nio­nych w rol­nic­twie wytwa­rza nie­wiele ponad 7 proc. PKB. – skan­da­licz­nie mało. Zamiast rol­nic­twu poma­gać, powin­ni­śmy dopro­wa­dzić do upadku tych wszyst­kich bied­nia­ków i zapro­po­no­wać im inne, bar­dziej wydajne zaję­cie. Pre­ce­dens już jest.
Tho­mas Sowell w „Eko­no­mii dla każ­dego” pisze, że w 1905 roku w Sta­nach Zjed­no­czo­nych pra­co­wało na roli ok. 95 mln oby­wa­teli, nie­mal połowa narodu. Dzi­siaj pra­cuje ich mniej niż 1 proc., nie­spełna 3 mln osób, i są w sta­nie wyży­wić trzy­stu­mi­lio­nowy naród i jesz­cze pół świata. Ame­ry­kań­skie rol­nic­two to naj­więk­szy udzia­ło­wiec w ame­ry­kań­skim eks­por­cie, a zara­zem naj­więk­szy skład­nik PKB (ok. 25 proc.). Te 92 mln osób, które bru­tal­nie poba­wiono pracy na roli to dziś szczę­śliwi i zamożni mecha­nicy, infor­ma­tycy, kie­rowcy, mura­rze, deka­rze, spa­wa­cze, cie­śle, leka­rze itp.

Alter­na­tywa

Pol­ski bied­niak, bo to jemu głów­nie trzeba poma­gać, ma alter­na­tywę. Za pie­nią­dze oszczę­dzone na pomocy dla mało­rol­nych (0,5 mld zł), a zwłasz­cza na KRUS (ok. 13 mld zł) można dziś stwo­rzyć (sta­ty­stycz­nie) ok. 135 tys. miejsc pracy rocz­nie. Do tego dojdą podatki, pła­cone przez zatrud­nio­nych rol­ni­ków – kolejne 20 tys. miejsc pracy. Zresztą już dziś bra­kuje rąk do pracy w budow­nic­twie, rze­mio­śle, nie ma szew­ców, hydrau­li­ków, kraw­ców, elek­try­ków, mala­rzy i innych przed­sta­wi­cieli i przed­sta­wi­cie­lek zawo­dów, bez któ­rych kraj nie może się roz­wi­jać, a któ­rych wyko­ny­wa­nie nie wymaga ani stu­diów ani wie­lo­let­niego doświad­cze­nia. Braki są dra­ma­tyczne, czego naj­lep­szym dowo­dem jest przy­zwo­le­nie spo­łeczne na imi­gra­cję zarob­kową z Ukra­iny i Bia­ło­rusi. Bra­kuje nam ludzi do pracy, bo męczą się na roli.
Zamiast więc obrzy­dzić im ten nie­wdzięczny kawa­łek chleba, zmu­sić do sprze­daży tych sta­ty­stycz­nych 7 ha, przy­pa­da­ją­cych na jedno pol­skie gospo­dar­stwo, i prze­nieść do bar­dziej intrat­nych zajęć, trzyma się ich ilu­zją pomocy pań­stwa i ana­chro­nicz­nymi prze­pi­sami o obro­cie zie­mią, zaka­zu­ją­cym sprze­daży jej w ręce obco­kra­jow­ców.
Jeśli nawet prze­sta­niemy pro­du­ko­wać żyw­ność, a zaj­miemy się bar­dziej ambit­nymi zaję­ciami, to prze­cież z głodu nie pomrzemy. Jest Ukra­ina, Bia­ło­ruś, są kraje afry­kań­skie. Dziś za tonę pol­skiego zboża płaci się do 600 zł, pod­czas gdy tona psze­nicy, impor­to­wa­nej z Węgier, Ukra­iny, czy Argen­tyny, wraz z kosz­tami trans­portu, jest o kil­ka­dzie­siąt zł tań­sza. Świat nie cierpi na brak żyw­no­ści, światu brak jest towa­rów, na które może ona zostać wymie­niona. I my je możemy pro­du­ko­wać.
Uwol­nie­nie chło­pów będzie kro­kiem we wła­ści­wym kie­runku, przy­czyni się do pota­nie­nia pań­stwa, obniżki podat­ków, zwięk­szy efek­tyw­ność gospo­darki, tań­sza będzie żyw­ność, a przede wszyst­kim znik­nie oka­zja do ogła­sza­nia fał­szy­wych alar­mów, na któ­rych zbi­jają mają­tek dema­go­giczni politycy.

Jan M. Fijor
„Nczas” 2006-09-08