Jedno cięcie

Czy to nie obu­rza­jące, że nikt dotąd nie uświa­do­mił gór­ni­kom, kole­ja­rzom, nauczy­cie­lom i innym związ­kow­com, że żąda­jąc pie­nię­dzy od rządu żądają de facto hara­czu od swo­ich krew­nych, przy­ja­ciół, czy sąsia­dów? Prze­cież rząd nie ma wła­snych pie­nię­dzy. Wszystko co rząd posiada pocho­dzi z zaboru mie­nia oby­wa­teli, zwa­nych w tym kon­tek­ście podatnikami.

Lek­cja ekonomii

Bądźmy jed­nak spra­wie­dliwi, gdzie prze­ciętny pol­ski gór­nik, nauczy­ciel, pie­lę­gniarka czy kole­jarz mają się uczyć eko­no­mii, a w tym kon­kret­nym przy­padku, metod finan­so­wa­nia wydat­ków publicz­nych? Ich jedy­nymi nauczy­cie­lami są w tej dzie­dzi­nie eks­perci eko­no­miczni, poli­tycy i dzien­ni­ka­rze, wypo­wia­da­jący się za pośred­nic­twem gazet, radia i tele­wi­zji. Nie­stety, ich wie­dza eko­no­miczna jest albo mało obiek­tywna, albo pozo­sta­wia wiele do życze­nia.
Więk­szość auto­ry­te­tów, w tym zawo­dowi eko­no­mi­ści, poli­tycy i dzien­ni­ka­rze uważa, że to rząd albo par­tie two­rzą dochód naro­dowy, budują drogi, szpi­tale, mosty i fun­dują nam renty i eme­ry­tury. Kilka dni temu sekre­tarz par­tii Napie­ral­ski, a potem pro­fe­sor eko­no­mii, b. wice­pre­mier i mini­ster finan­sów, Hau­sner infor­mo­wali, że to dzięki SLD gospo­darka pol­ska roz­wi­jała się tak szybko po wej­ściu do Unii. Rów­no­cze­śnie pro­fe­so­ro­wie Osia­tyń­ski i Gro­nicki, oni też byli mini­strami finan­sów, doma­gają się pod­wyżki podat­ków, aby rząd miał wię­cej pie­nię­dzy na rato­wa­nie gospo­darki przed kry­zy­sem i „two­rze­nie inwe­sty­cji w infra­struk­turę”. W kon­se­kwen­cji takich postaw nie dzi­wią oby­wa­teli ogromne tablice infor­ma­cyjne towa­rzy­szące np. budo­wie skrzy­żo­wa­nia czy sta­dionu, infor­mu­jące, że środki na tę czy inną budowę pocho­dzą z agen­cji roz­woju regio­nal­nego, od woje­wody, lub jakie­goś innego urzęd­nika. Bo zda­niem esta­bli­sh­mentu medialno — poli­tycz­nego to nie przed­się­biorcy i ciężko pra­cu­jący Polacy dostar­czają pie­nię­dzy na budowę infra­struk­tury, two­rzą miej­sca pracy i utrzy­mują poli­ty­ków, to czyni rząd!
Stąd, dla prze­cięt­nego oby­wa­tela RP pań­stwo (rząd) jawi się, jako kasa pełna pie­nię­dzy, z któ­rej wła­dza – jak chce to daje, a jak nie chce, nie daje. Coś, jak pry­watny pra­co­dawca, który – jeśli ma chęć albo dobre serce – to płaci ludziom dobrze, a jeśli jest chciw­cem i oszczę­dza na pła­cach, zatrzy­muje cały mają­tek firmy dla sie­bie. Skąd się te pie­nią­dze wzięły i dla­czego rząd jed­nym daje, a dru­gim zabiera, tego nikt nawet nie stara się tłu­ma­czyć. Dla­tego, bab­cia, która ze swej skrom­nej eme­ry­tury, odej­mu­jąc sobie od ust wspo­maga budżet wnuka, który roz­po­czął wła­śnie swą karierę zawo­dową i cienko przę­dzie, domaga się (nie­świa­do­mie), by tenże sam wnuk fun­do­wał jej coraz wyż­szą eme­ry­turę. Podob­nie myślą nauczy­ciele, gór­nicy, kole­ja­rze i inni związ­kowcy, któ­rzy też nie wie­dzą, że pań­stwo to wła­śnie ich wnuki, dzieci, sio­stry i wielu innych bli­skich czy zna­jo­mych, któ­rym chęt­niej by dali niż zabrali.

Święty Miko­łaj

Teo­re­tycz­nie, rząd – na wszyst­kich szcze­blach admi­ni­stra­cyj­nych — jest insty­tu­cją powo­łaną przez oby­wa­teli, słu­żącą im, repre­zen­tu­jąc ich inte­resy w spra­wach, w któ­rych liczy się tzw. wspólna kasa. Co prawda, rząd tą kasą kie­ruje, lecz pie­nią­dze (teo­re­tycz­nie) należą do podat­nika i jego inte­re­som służą. Prawo dys­po­no­wa­nia cudzymi pie­niędzmi to silna pokusa, zwłasz­cza gdy ma się wolną rękę, a kasa jest wspólna, czyli niczyja. I wła­śnie na tym braku okre­ślo­nego wła­ści­ciela żerują poli­tycy. Zamiast wyda­wać pie­nią­dze zgod­nie z wolą tych, któ­rym mają one słu­żyć, zaczy­nają je trak­to­wać jak swoje i wyko­rzy­sty­wać do prze­kup­stwa grup, które mogą pomóc w reelek­cji. Trudno się dzi­wić, pisał Ludwig von Mises, czło­wiek jest tylko czło­wie­kiem i „naj­chęt­niej dba o swój wła­sny inte­res”, tym bar­dziej, że oby­wa­tele, for­malni wła­ści­ciele wspól­nej kasy, nie sta­wiają pra­wie żad­nego oporu. Co wię­cej, poli­tyk, który chęt­nie wydaje wspólne pie­nią­dze jest uwa­żany za dobrego gospo­da­rza. Bez względu na to, czy pod pre­tek­stem kupo­wa­nia gło­sów buduje sta­cję kole­jową, sta­dion pił­kar­ski, czy fun­duje oby­wa­te­lom wcze­śniej­sze eme­ry­tury. Nic dziw­nego, że po jakimś cza­sie przy­zwy­czaja się do myśli, że to jego pie­nią­dze i nie widzi nawet potrzeby tłu­ma­cze­nia się z nich oby­wa­te­lowi. To tak, jakby św. Miko­łaj tłu­ma­czył dzie­ciom, że pre­zenty, które im wrę­czył nie pocho­dzą od niego, lecz od taty i mamy tych dzieci.

Cię­cie

Pro­blemy zaczy­nają się dopiero wtedy, gdy na pre­zenty zaczyna bra­ko­wać, a nie­świa­domi sta­tus quo nauczy­ciele, pie­lę­gniarki, gór­nicy, kole­ja­rze uwzięli się aku­rat, że chcą iść na wcze­śniej­szą eme­ry­turę. Wtedy zaczy­nają się schody – rząd wyja­śnia, który zawód jest uciąż­liwy, a który nie jest; że nikt nikogo nie zmu­szał, by został nauczy­cie­lem, gór­ni­kiem kole­ja­rzem; że gene­ral­nie to by chciał, ale nie może itp. Ludzie czują się roz­go­ry­czeni, rodzi się napię­cie, nie­po­koje, pach­nie kry­zy­sem.
Tym­cza­sem wszyst­kich tych kło­po­tów można by unik­nąć, gdyby za jed­nym cię­ciem spry­wa­ty­zo­wać nale­żące do pań­stwa mie­nie, które i tak kie­dyś zostało komuś skon­fi­sko­wane, pozo­sta­wia­jąc decy­zję o ter­mi­nie (i finan­so­wa­niu) eme­ry­tury pra­cow­ni­kom. Rząd nie musiałby się mar­twić tym, że warunki pracy pew­nych osób są uciąż­liwe, gdyż roz­tropny pra­co­dawca w tro­sce o swoje zyski woli (albo nie woli, to zależy od tego, co mu się bar­dziej opłaca i na co się pra­cow­nik zgo­dzi) zain­we­sto­wać w lep­sze warunki pracy niż pła­cić wyż­sze pen­sje, a ludzie by szli na eme­ry­turę za wła­sne pie­nią­dze i to wtedy, kiedy by tego chcieli. Rząd pozbyłby się tym samym kło­po­tów i mógł zając tym, co do niego należy (two­rze­nie warun­ków roz­woju, prze­strze­ga­nie prawa, poli­tyka zagra­niczna etc.), związ­kowcy dostali to, o co wal­czą, podat­nik zaś odzy­skał kon­sty­tu­cyjną wła­dzę nad pie­niędzmi swymi i swo­ich wnuków.

Jan M. Fijor
”” 2008-11-27