Mafijny haracz

Pro­wa­dzi­łem w Chi­cago tawernę. Parę dni po jej otwar­ciu zgło­sił się do mnie gen­tle­man mówiący po angiel­sku z połu­dnio­wo­wło­skim akcen­tem, z pro­po­zy­cją umiesz­cze­nia w moim lokalu kilku maszyn do gier hazar­do­wych i stołu bilar­do­wego (karam­bol), z któ­rych dochód byłby dzie­lony w sto­sunku 50 pro­cent – on, 50 pro­cent – ja. Trudno, żebym się nie zgodził.

Mafia wło­ska

Maszyny do gier uatrak­cyj­niały tawernę, przy­cią­ga­jąc do niej wię­cej klien­teli; nie kosz­to­wały mnie centa, przy­no­sząc kon­kretny dochód; a poza tym mój ita­liań­ski kon­tra­hent nie­dwu­znacz­nie dawał do zro­zu­mie­nia, że sta­jąc się jego part­ne­rem mogę liczyć na coś w rodzaju ochrony lokalu przed chu­li­ga­nami. Z cza­sem, gdy nasza współ­praca utrwa­liła się już na dobre, moja pro­wi­zja – na wnio­sek samego Wło­cha, który rów­no­cze­śnie zazna­czył, że gdy­bym zna­lazł kogoś, kto mi dal­szy lep­szy split, on mnie z umowy zwolni — wzro­sła do 60 pro­cent.
Współ­praca z mafioso (bo nie ule­gało wąt­pli­wo­ści, że nim był) ukła­dała się bez zarzutu i choć ludzie Wło­cha bywali u mnie tylko raz w mie­siącu, w dniu podziału łupów, czu­łem się bez­piecz­nie, co nie było bez zna­cze­nia, gdyż rejon mia­sta, w któ­rym zlo­ka­li­zo­wana była tawerna (tzw. Trój­kąt Polo­nijny) nie nale­żał do spo­koj­nych. Po zakoń­cze­niu roku podat­ko­wego otrzy­ma­łem od dostawcy usług hazar­do­wych doku­ment W-2 (odpo­wied­nik pol­skiego PIT-5) poświad­cza­jący moje zarobki, przy czym zaliczkę na poczet podatku Włoch wziął na sie­bie. Wszel­kie wydatki ponie­sione z tytułu dochodu z „maszyn” mia­łem prawo odli­czyć od dochodu do opo­dat­ko­wa­nia. Jak na dzia­łal­ność koja­rzoną z wymu­sze­niami i mafij­nym hara­czem, była to współ­praca naprawdę owocna, nic dziw­nego, że zosta­li­śmy z Vin­cenzo dozgon­nymi (zmarł dwa lata póź­niej) przy­ja­ciółmi.
Oko­licz­no­ści owej współ­pracy z chi­ca­gow­ską mafią przy­po­mniały mi się w cza­sie nie­daw­nej reje­stra­cji – już w Pol­sce – spółki z ogra­ni­czoną odpo­wie­dzial­no­ścią, a kon­kret­nie, przy oka­zji opła­ce­nia, wyma­ga­nej przez prawo tzw. opłaty cywilno-prawnej w wyso­ko­ści 2 pro­cent od war­to­ści spółki. Pomy­śla­łem wtedy, że mafijny haracz to nic w porów­na­niu z tym, jak trak­tuje swo­ich oby­wa­teli wła­dza nad Wisłą. Poda­tek, zwany eufe­mi­stycz­nie „opłatą od czyn­no­ści cywilno-prawnych” jest bowiem jedną z naj­bar­dziej hanieb­nych insty­tu­cji fiskal­nych w naszym kraju, znacz­nie bar­dziej bru­talną i szko­dliwą niż pro­wi­zja pła­cona mafii.

…i pol­ska

Poza zwy­kłą chci­wo­ścią poli­ty­ków nie ma żad­nego racjo­nal­nego powodu, dla któ­rego pań­stwo mia­łoby karać oby­wa­teli za wła­sną nie­udol­ność (naj­czę­ściej trudne sytu­acje są wła­śnie skut­kiem złej pracy pań­stwa) i par­ty­cy­po­wać w zyskach z trans­ak­cji, w któ­rych nie ma ono żad­nego, nawet naj­mniej­szego udziału. Opo­dat­ko­wa­nie umów i trans­ak­cji, jak np. reje­stra­cji spółki, pożyczki lub kupna nie­ru­cho­mo­ści są nad­uży­ciem i dowo­dem na to, że choć od 1989 roku zmie­niło się sto­su­nek Pol­sce wiele, naj­waż­niej­sze, czyli zły sto­su­nek wobec oby­wa­teli pozo­stał „po sta­remu”.
Zacznijmy od tego, że za wszyst­kie obło­żone dwu­pro­cen­to­wym podat­kiem czyn­no­ści cywilno-prawne (np. utrzy­ma­nie admi­ni­stra­cji, wpisy do ksiąg wie­czy­stych, koszty sądowe, adwo­kac­kie, nota­riusz, a nawet za odbitkę ksero w trak­cie reje­stra­cji) petent płaci w postaci hono­ra­rium albo innych opłaty, z któ­rych część i tak jest pokry­wana już raz z naszych podat­ków. Licze­nie mu za to po raz trzeci jest bez­czel­no­ścią.
Po dru­gie, opo­dat­ko­wa­nie doty­czy naj­czę­ściej trans­ak­cji – np. pożyczki od zna­jo­mego — zwią­za­nych ze stratą, cier­pie­niem, a nie z zyskiem i korzy­ścią. Opo­dat­ko­wa­nie straty gra­ni­czy z aber­ra­cją, żeby nie powie­dzieć okru­cień­stwem. Koniecz­ność zacią­gnię­cia pożyczki poja­wia się naj­czę­ściej w sytu­acjach trud­nych jak np. cho­roba, wypa­dek, kra­dzież, ban­kruc­two, utrata pracy etc. I wła­śnie wtedy dopada ludzi wam­pir fiskalny, który z osła­bio­nej ofiary wysysa resztki życia. Takie dzia­ła­nia w sek­to­rze pry­wat­nym poczy­tane byłyby za bez­li­to­sne okru­cień­stwo, lichwa i karane wię­zie­niem, w naj­gor­szym przy­padku napięt­no­wa­niem na ambo­nie.
Jeśli nawet na bied­nego nie tra­fiło, każ­dej trans­ak­cji kupna/sprzedaży, towa­rzy­szy zwy­kle spory wyda­tek, który został z reguły opo­dat­ko­wany wcze­śniej, czy to w postaci podatku docho­do­wego, czy od zysków kapi­ta­ło­wych; naj­czę­ściej i jed­nym i dru­gim. Jak by tego było mało, poda­tek od czyn­no­ści cywilno – praw­nych nie pod­lega odli­cze­niu od dochodu do opo­dat­ko­wa­nia, skut­kiem czego pła­cimy poda­tek od podatku. Jak na iro­nię, o szko­dli­wo­ści opłat trans­ak­cyj­nych prze­ko­nany jest nawet rząd, który w 2006 roku zmu­sił nota­riu­szy do obni­że­nia opłat trans­ak­cyj­nych, zapo­mi­na­jąc jed­nak o wła­snym udziale w hara­czu, który wciąż wynosi aż 2 pro­cent. Z trud­nych do wyja­śnie­nia powo­dów, pań­stwo wcho­dzi tym samym w przy­mu­sową spółkę z oby­wa­te­lem, co jest dzia­ła­niem mafij­nym w wyjąt­kowo paskud­nym stylu. Tym bar­dziej, że wła­dza jed­no­cze­śnie strzela sobie w stopy. Prze­cież osoba inwe­stu­jąca (czy to w nie­ru­cho­mość, pro­duk­cję czy jakiś inny biz­nes) dzieli się swo­imi, już wcze­śniej opo­dat­ko­wa­nymi i to też dwu­krot­nie (poda­tek docho­dowy plus poda­tek Belki) oszczęd­no­ściami ze spo­łe­czeń­stwem, two­rząc za swoje pie­nią­dze miej­sca pracy, pro­dukty zaspo­ka­ja­jące ludz­kie potrzeby, roz­wi­ja­jąc gospo­darkę. Kara­nie ich za to nie służy popu­la­ry­za­cji przedsiębiorczości.

Mono­pol a konkurencja

Pań­stwo jest jedyną insty­tu­cją, która ma mono­pol na legalne sto­so­wa­nie siły, w prze­ci­wień­stwie do mafii wło­skiej, która siłę sto­suje nie­le­gal­nie i ma kon­ku­ren­cję. I dla­tego, pań­stwo za skon­fi­sko­wany poda­tek od czyn­no­ści cywilno-prawnych nie daje mi w zasa­dzie nic, a jeśli daje, to są to albo usługi zby­teczne, albo szko­dliwe i służą prze­waż­nie poli­ty­kom, jak cho­ciażby licen­cja na sprze­daż alko­holu, auto­maty do gier czy inne regu­la­cje, na któ­rych zara­bia pań­stwo czy poli­tycy zaprzy­jaź­nieni z pre­mie­rem Paw­la­kiem czy sena­to­rem, Misia­kiem. Mafia musi się sta­rać i dla­tego pań­stwo z taką deter­mi­na­cją ją tępi.
Czy trudno się dzi­wić, że rząd zwol­niony od odpo­wie­dzial­no­ści działa bez­tro­sko i mar­no­traw­nie? Ludzie są tylko ludźmi i dla­tego poli­tycy, któ­rzy zmar­no­wali kil­ka­set milio­nów euro publicz­nych pie­nię­dzy, lek­ce­wa­żąc swoje obo­wiązki przy budo­wie Ter­mi­nala nr 2 na Okę­ciu; któ­rzy nie oddają do użytku latami goto­wej drogi (frag­ment zako­pianki — Myśle­nice — Lubień), bo ktoś zapo­mniał o jakiej dur­nej for­mal­no­ści, albo zezwa­lają na bez­kar­ność firmy (Mosto­stal), która dopusz­cza się paro­let­niego opóź­nie­nia w odda­niu na rzecz lokal­nej spo­łecz­no­ści hali spor­to­wej na Ursy­no­wie, nie pono­szą żad­nej odpo­wie­dzial­no­ści. Nie mówiąc o podwój­nym stan­dar­dzie; ja od poży­czo­nych pie­nię­dzy muszę zapła­cić dwa pro­cent, mafiosi też muszą, a rząd nie musi. Nie musi nawet tych pie­nię­dzy odda­wać, obcią­ża­jąc tym obo­wiąz­kiem mnie. Czy tak wła­śnie wygląda kry­zys kapitalizmu?

Jan M. Fijor
„różne” 2009-03-28