Środek Afryki środkowej (V)

Podróż do Burundi cz. II

Zna­le­zie­nie hotelu Ama­horo (co zarówno w obo­wią­zu­ją­cym w Burundi języku kirundi, jak i po kiny­ar­wan­dyj­sku zna­czy „pokój”, ale nie hote­lowy, tylko ten „mię­dzy­na­ro­dowy”) nie było trudne. Co prawda, ilość flag i pro­por­czy­ków powie­wa­ją­cych przed wej­ściem wydała mi się podej­rza­nie duża, ale na pyta­nie, czy są wolne pokoje, recep­cjo­ni­sta odparł niespeszony:

- Chyba tak, zaraz sprawdzę.

I spraw­dzał ze 40 minut aż Bujum­burę zasnuła sadza rów­ni­ko­wej  nocy, bo w mie­ście nie ma latarń ulicz­nych, po czym rzekł:

-  Sorry, mamy wszystko zajęte, bo jest u nas kon­gres tre­ne­rów od bad­ming­tona. Musisz sobie zna­leźć jakieś inne lokum – powie­dział z uśmiechem.

- A gdzie mogę znaleźć?

Roz­ło­żył ręce w debil­nym geście bez­rad­no­ści, odda­jąc się roz­ko­szy oglą­da­nia meczu Inter — Napoli.

Jestem wście­kły, bo prze­cież to wła­śnie czu­łem od samego początku. Zmar­no­wa­łem tyle czasu, żeby się dowie­dzieć tego, co raczej było jasne. Guesthouse’u u Angli­ka­nów nie zna­la­złem, a raczej prze­sta­łem go szu­kać, pod­da­jąc się po tym, jak o mały włos nie wpa­dłem w nie­osło­nięty, nie ozna­ko­wany rów głę­bo­ko­ści dwóch metrów, który podobno służy do odpro­wa­dza­nia wody w cza­sie ulewy. W porze suchej można w nim skrę­cić kark, w porze desz­czo­wej można utonąć.

Z każdą minutą syl­wetka kate­dry ginie w cze­lu­ściach szybko nad­cho­dzą­cego zmroku. Kie­ruję się jed­nak w stronę smu­kłej wieży zakoń­czo­nej nie­wiel­kim krzy­żem, licząc na to, że kogoś pobliżu świą­tyni spo­tkam, kto pomoże mi zna­leźć sie­dzibę misjo­na­rzy. Innego pomy­słu na zna­le­zie­nie noc­legu w Bujum­bura już nie mia­łem, bo w mojej sytu­acji innego pomy­słu po pro­stu nie było. Zresztą następ­nego dnia dowie­dzia­łem od O. Pawła, pol­skiego misjo­na­rza ze Zgro­ma­dze­nia Kar­me­li­tów Bosych, że nawet Robert Mazu­rek, dzien­ni­karz i podróż­nik sły­nący z nie­za­leż­no­ści i indy­wi­du­ali­zmu korzy­stał z noc­legu u misjo­na­rzy. Jazda nocą do Club Tan­ga­nika Hotel jest zbyt ryzykowna.

Komary

Bujum­bura poło­żona jest o ponad 700 metrów niżej niż Kigali (ok. 1480 m n.p.m), a co gor­sza, leży nad potęż­nym jezio­rem Tan­ga­nika, które pod wzglę­dem głę­bo­ko­ści (Tan­ga­nika ma 1435 metrów) ustę­puje tylko naj­więk­szemu zbior­ni­kowi słod­kiej wody, jakim jest jezioro Baj­kał (1680 metrów). Z tych dwóch powo­dów w Bujum­bura jest gorę­cej i wil­got­niej niż w Kigali, a to są wyma­rzone warunki do lęgu chmar paskud­nych moski­tów, które swą naj­więk­szą aktyw­ność osią­gają wła­śnie wie­czo­rem. Wte­dym, kiedy ja szu­ka­łem noclegu.

Nie­wielu podróż­ni­ków potrafi sta­wić czoła temu okrop­nemu i co tu ukry­wać, nie­bez­piecz­nemu stwo­rze­niu, które w naj­lep­szym razie jest w sta­nie zatruć naj­pięk­niej­szą wyprawę czy przy­godę. Skar­żył na nie Ryszard Kapu­ściń­ski, skar­żyl Tony Halik, nawet nie­ustra­szony Arkady Fie­dler miał z ich powodu kło­poty zdro­wotne. Mnie komary zatruły nie­jedną noc na wyspie Hol­box, rejs po rzece Igu­azu i w dżun­glach Panamy, przez nie zre­zy­gno­wa­łem z wyprawy po wschod­nim Hon­du­ra­sie, ogra­ni­cza­jąc pene­tra­cję Goa do abso­lut­nego mini­mum. Nie mam na nie siły. Nie jestem w sta­nie ich znieść, zwłasz­cza w tro­pi­kalną noc, gdy krąży mi taki jeden nad uchem i bzyka. Żyć mi się wtedy nie chce. Dostaję ner­wów, a to jesz­cze sytu­ację pogar­sza. Zresztą nie muszę wcale nigdzie jechać. Dopadną mnie wszę­dzie, nawet późną jesie­nią w Tatrach. Swo­istym rekor­dem było uką­sze­nie mnie przez zabłą­ka­nego komara w śnieżną listo­pa­dową noc w Chi­cago. Pew­nym ratun­kiem stały się dla mnie ostat­nio repe­lenty w pły­nie, który roz­py­lane są przy pomocy zmyśl­nego urzą­dze­nia pod­łą­czo­nego do kon­taktu, ale pod­daję się bez­rad­nie, gdy jestem w Bujum­bura, Aguas Calien­tes, czy Che­tu­mal, gdzie aku­rat prąd ele­tryczny wyłą­czono. Mocno rekla­mo­wana, bel­gij­ska Mugga, o któ­rej dalej napi­szę nieco wię­cej w warun­kach afry­kań­skich zupeł­nie się nie sprawdza.

Nie trudno zro­zu­mieć, dla­czego od lat obser­wuję zacho­wa­nie się tych „dra­pież­ni­ków”, jestem nawet auto­rem swo­jej pry­wat­nej teo­rii na ich temat. I to teo­rii nie byle jakiej. Moja teo­rii, kilka mie­sięcy temu, została potwier­dzona przez uczo­nych bry­tyj­skich. Wyja­śnia ona, dla­czego w sytu­acji, gdy jest w pobliżu setka osób do kąsa­nia, one wła­śnie pastwią się nade mną. Bo jestem wybit­nie ulu­bio­nym obiek­tem ata­ków koma­rów. Wystar­czy, że w jakimś pomiesz­cze­niu będzie jeden komar i tuzin osób, jedyną którą zaata­kuje będę ja.

Dla­czego wła­śnie ja? Dla­czego komary wolą jed­nych ludzi od innych? Moim zda­niem, wynika to z cha­rak­teru czło­wieka. Ludzie łatwiej pod­da­wani stre­som, potocz­nie zwani bar­dziej „ner­wo­wymi”, wydzie­lają coś, co te małe bestie są w sta­nie dosko­nale zlo­ka­li­zo­wać i posma­ko­wać. Komary bowiem mają wyjąt­kową zdol­ność roz­po­zna­wa­nia zapa­chów. Spo­śród tych, które potra­fią roz­po­znać, naj­sym­pa­tycz­niej­szy wydaje im się wła­śnie zapach wydzie­lany przez osoby nie­spo­kojne, pod­nie­cone, bar­dziej pobu­dliwe niż inni.

Zapro­szono mnie kie­dyś na pik­nik na rzece La Plata w oko­li­cach Buenos Aires. Przed przy­jaz­dem na jacht, któ­rym tam popły­nę­li­śmy ktoś mnie w hotelu okradł. Byłem tym fak­tem wyjąt­kowo zbul­wer­so­wany, gdyż wśród skra­dzio­nych przed­mio­tów był obiek­tyw do apa­ratu. Na wyspie byłem świad­kiem, jak chmary, ale dosłow­nie, stada koma­rów bez­kar­nie owie­wały zapro­szo­nych, gry­ząc wyłącz­nie mnie. Ten stres, może adre­na­lina, czy jakieś inne sub­stan­cje che­miczne wydzie­lane przez osoby pobu­dzone to ulu­bio­nych ich pokarm.

Uczeni z labo­ra­to­rium Rotham­sted Rese­arch z Wiel­kiej Bry­ta­nii potwier­dzili ten wnio­sek, eks­tra­hu­jąc spo­śród setek związ­ków wydzie­la­nych przez ciało czło­wieka kilka sub­stan­cji,  które moski­tom szcze­gól­nie sma­kują. Gros z nich powstaje w wyniku reak­cji stre­so­wej orga­ni­zmu. Prze­cież, ja to wła­śnie odkry­łem w 1984 roku na wysepce na La Placie.

Leci sobie taki komar i wącha. Wystar­czy, że kom­po­zy­cja zapa­chowa danej osoby różni się od kom­po­zy­cji innych wła­śnie o ten jeden czyn­nik stre­sowy, on pod­la­tuje i zaczyna kąsać, czyli wypi­jać krew. Nie wystar­czy mu, że paso­ży­tuje na moim życio­daj­nym pły­nie, że naraża mnie na nie­wy­godę i cho­roby, to na doda­tek zosta­wia po sobie bole­sny ślad, który mnie swę­dzi od kil­ku­na­stu minut do kil­ku­na­stu godzin.

Komar, mając do wyboru kilku ludzi, z któ­rych wszy­scy pachną mniej wię­cej jed­na­kowo “spo­koj­nie”, wybiera na chy­bił tra­fił. Jeśli jed­nak jest w pobliżu ner­wus, ata­kuje jego. Nie trudno zro­zu­mieć, dla­czego moskity mając do wybory tysiące zwie­rząt, pta­ków, gry­zoni, pła­zów i innych poten­cjal­nych dostaw­ców pokarmu, chęt­niej wybie­rają czło­wieka. Naj­lep­szy dowód, że nie ani krowa ani hiena nie cho­rują na mala­rię, a czło­wiek tak. O ludz­kim, a wła­ści­wie nie­ludz­kim wkła­dzie w tę ciężką cho­robę w kolej­nym odcinku afry­kań­skiej przygody…

Jan M Fijor

www.fijor.com