Zapomniana rocznica

 

           Do god­nego uczcze­nia rocz­nicy bitwy grun­waldz­kiej sta­nęły nie­dawno w szranki nie tylko brac­twa rycer­skie i miło­śnicy histo­rii, lecz, jak to się mówi, „cała Pol­ska”. I słusz­nie, bo zwy­cię­stwo w 1410 r. zatrzy­mało na jakiś czas ger­ma­ni­za­cję naszego kraju. Oba­wiam się jed­nak, że cień rocz­nicy 15 lipca przy­krył inną ważną rocz­nicę przy­pa­da­jącą w dniu następ­nym. Otóż, 16 lipca minęło 50 lat od pod­pi­sa­nia przez rządy Sta­nów Zjed­no­czo­nych i Pol­ski bar­dzo waż­nego układu. Co to za układ?

      Wszyst­kie pol­skie rządy w ostat­nim 20-leciu bory­kały się z pro­ble­mem rosz­czeń mająt­ko­wych śro­do­wisk żydow­skich, zwłasz­cza rosz­czeń Żydów z USA. Rzą­dzący Pol­ską poli­tycy odno­sili się do tych żądań na różne spo­soby, ani razu jed­nak nie sły­sza­łem odpo­wie­dzi, że pro­blem rosz­czeń został roz­wią­zany raz na zawsze i to 50 lat temu. Nie znam wypadku, aby liczący się kie­row­nicy poli­tyki pol­skiej przy­wo­łali jako argu­ment fakt pod­pi­sa­nia w dniu 16 lipca 1960 r. trak­tatu odszko­do­waw­czego zawar­tego pomię­dzy rzą­dem USA a rzą­dem Pol­ski. Układ ten regu­lo­wał sprawę rosz­czeń mająt­ko­wych insty­tu­cji i oby­wa­teli ame­ry­kań­skich od Pol­ski za mie­nie pozo­sta­wione i oca­lałe na tere­nie Pań­stwa Pol­skiego po II woj­nie świa­to­wej. Cytuję: „Zgod­nie z art. 1 tegoż traktatu/umowy rząd Pol­ski zobo­wią­zał się zapła­cić, a rząd USA przy­jąć, 40 mln ówcze­snych dola­rów ame­ry­kań­skich za cał­ko­wite ure­gu­lo­wa­nie i zaspo­ko­je­nie wszyst­kich rosz­czeń oby­wa­teli USA, zarówno osób fizycz­nych — jak i praw­nych z tytułu nacjo­na­li­za­cji i innego rodzaju prze­ję­cia przez Pol­skę mie­nia oraz praw i inte­re­sów zwią­za­nych lub odno­szą­cych się do mie­nia, które nastą­piło w Pol­sce przed dniem pod­pi­sa­nia i wej­ścia tego układu w życie. Spłata tego zobo­wią­za­nia przez Pol­skę nastę­po­wała w rocz­nych ratach i została w cało­ści spła­cona i roz­li­czona dnia 10 stycz­nia 1981 roku”.

 Podobne układy zawarte zostały także z rzą­dami innych państw: Wielką Bry­ta­nią, Fran­cją, Kanadą, Wło­chami, Holan­dią, Szwe­cją, Danią, Lich­tensz­taj­nem, Gre­cją, Nor­we­gią, Bel­gią i Luk­sem­bur­giem, ale umowa z USA jest naj­waż­niej­sza ponie­waż rosz­cze­nia Żydów ame­ry­kań­skich są naj­więk­sze a dyplo­ma­cja USA wspiera je bez­wa­run­kowo, całą siłą wiel­kiego mocar­stwa. Naszą rze­czą, rze­czą pol­skich śro­do­wisk patrio­tycz­nych jest przy­po­mnieć o Umo­wie z 16 lipca 1960 r. Przy­po­mnieć, że jeśli jacyś oby­wa­tele USA mają rosz­cze­nia co do majątku zabra­nego im przez komu­ni­stów na zie­miach pol­skich, po II woj­nie świa­to­wej, to adre­sa­tem tych żądań, już od 50 lat, nie może być rząd Pol­ski lecz rząd USA. Rze­czą pol­skich śro­do­wisk patrio­tycz­nych jest także przy­po­mnieć o tym pol­skiej kla­sie poli­tycz­nej. Dać dowód, że nie wszy­scy zapo­mnieli o tych, jakże waż­nych, układach.

 Nie trzeba doda­wać, że współ­cze­sne życie spo­łeczne w znacz­nej mie­rze dzieje się w swo­istym „matrik­sie” two­rzo­nym przez media elek­tro­niczne, coś co nie zaist­nieje w tych mediach, dla więk­szo­ści ludzi nie ist­nieje w ogóle. Powyż­sza kon­sta­ta­cja doty­czy także kwe­stii roszczeń.

(Myśl Pol­ska) Nade­słał Piotr Kumelowski