Znikająca (duża) kasa

      Prze­lew pie­nię­dzy z konta ban­ko­wego, wyko­nany on-line 3 czerwca 2010 zna­lazł się na kon­cie adre­sata, dopiero 4 – 5 dni póź­niej. W dniu dys­po­zy­cji (3 VI) kwota prze­lewu znik­nęła z salda wła­ści­ciela, by poja­wić się na sal­dzie odbiorcy prze­lewu 4 a cza­sem nawet 5 dni póź­niej. Co działo się z tymi pie­niędzmi przez ten czas? Do kogo one nale­żały? Kto  korzy­stał z tej 

zni­ka­ją­cej kasy?

       Opi­sany przy­pa­dek jest skrajny; w dniach 3 – 6 czerwca 2010 miał miej­sce tzw. długi week­end.. Stan­dar­dowo, zakła­da­jąc mak­sy­malny pośpiech banku, mię­dzy znik­nię­ciem pie­nię­dzy z konta osoby doko­nu­ją­cej prze­lewu a poja­wie­niem się ich na kon­cie adre­sata mija śred­nio od 36 – 48 godzin. Przyj­mu­jąc, że gros ban­ków księ­guje swoje wpłaty mię­dzy 12 w połu­dnie a 18.00, a także, że duża część prze­le­wów ma miej­sce przed week­en­dem, który okres ocze­ki­wa­nia na pie­nią­dze wydłuża o 1 – 2 dni, średni lapse mię­dzy dys­po­zy­cją a jej pełną reali­za­cją wynosi co naj­mniej 48 godzin. Przy­kła­dowo, pie­nią­dze wysłane we środę ok. godziny 12.00 w połu­dnie, a więc w cza­sie, gdy prze­le­wów jest naj­wię­cej, na kon­cie adre­sata znajdą się o pół­nocy z czwartku na pią­tek, a że banki wtedy nie pra­cują, zostaną zaksię­go­wane dopiero ok. połu­dnia w piątek.

       W przy­padku trans­ak­cji gotów­ko­wych opóź­nie­nie jest nie­wiel­kie lub go nie ma, jed­nakże takie nawet takie trans­ak­cje są księ­go­wane kilka czy kil­ka­na­ście godzin po doko­na­niu depo­zytu, poza tym, pol­skie banki dość czę­sto obcią­żają depo­zyty gotów­kowe swo­istą karą, czyli pro­wi­zją z tytułu wpłaty gotówki.

        Wra­ca­jąc do naszego przy­kładu, z chwilą poja­wie­nia się w sys­te­mie dys­po­zy­cji prze­lewu, powiedzmy, kwoty 2000 zło­tych, z konta pod­miotu doko­nu­ją­cego ten prze­lew pie­nią­dze znikną natych­miast. Ponie­waż banki nie wypła­cają odse­tek za część dnia, dys­po­nent pie­nię­dzy otrzy­muje odsetki od tych 2000 zł prze­la­nych we środę, do wtorku, włącz­nie. Za środę już ich nie dostaje, mimo iż przez pół dnia był ich wła­ści­cie­lem. Odse­tek nie otrzy­muje za środę także adre­sat prze­lewu, i to nie tylko za środę, za czwar­tek także. Opro­cen­to­wa­nie prze­la­nych na jego konto pie­nię­dzy roz­pocz­nie się naj­wcze­śniej od piątku. Innymi słowy, zni­kają odsetki za środę i  czwar­tek. Przy sprzy­ja­ją­cym dla klien­tów ban­ko­wych ukła­dzie, pie­nią­dze zni­kają na 3 dni. I tej infor­ma­cji będziemy się trzy­mać przy dal­szych obliczeniach.

        3 dni, to 1/122 cześć roku, albo 0,82 pro­centa roku. Przez taką część roku pie­nią­dze bez­go­tów­kowe (prze­lewy) wędru­jące z konta na konto nie należą do swo­ich wła­ści­cieli, lecz do ban­ków. W przy­padku naszej hipo­te­tycz­nej kwoty 2000 zł wła­ści­ciel traci ok. 16,4 zł w skali roku. Od takiej kwoty nie przy­słu­gują mu odsetki, które zabiera bank. Przy opro­cen­to­wa­niu rzędu 4 pro­cent jest to zale­d­wie 65 gro­szy rocz­nie. Czy

warto się o takie gro­sze upo­mi­nać?
        Z danych opra­co­wa­nych przez Depar­ta­ment Sys­temu Płat­ni­czego NBP wynika, że liczba trans­ak­cji reali­zo­wa­nych przez banki w sys­te­mach SORBNET i ELIXIR (a w tych sys­te­mach reali­zuje się gros trans­ak­cji bez­go­tów­ko­wych) w zło­tych pol­skich, w ostat­nim kwar­tale ubie­głego roku 2009, wyno­siła ponad 5,1 milio­nów ope­ra­cji dzien­nie, a łączna ich war­tość prze­kro­czyła 192 miliardy zło­tych. Zna­czy to, że każ­dego dnia taka wła­śnie kwota zmie­niła bez­go­tów­kowo wła­ści­ciela (oraz/lub adre­sata). Przyj­mu­jąc, to co powy­żej, że pie­nią­dze te przez 3 dni w roku (czyli 0,082 proc. roku) nale­żały do ban­ków, a nie do ich klien­teli, klien­tom ban­ko­wym znika, wła­śnie na okres od dys­po­zy­cji prze­lewu do zaksię­go­wa­nia jego wpływu (tak jakby tych pie­nię­dzy nie mieli) kapi­tał w wyso­ko­ści ok. 157,4 miliona zło­tych dzien­nie. Rzecz jasna oni tych pie­nię­dzy nie tracą na zawsze. Są one jedy­nie od nich „wypo­ży­czone na chwilę”; chwi­lówka  bez opro­cen­to­wa­nia. Tym, co real­nie klienci ban­ków tracą są odsetki od przy­mu­so­wej pożyczki. Trzy­ma­jąc się kon­ser­wa­tyw­nego zało­że­niu, co do kosztu pie­nią­dza, wyno­szą­cego 4 pro­cent w skali roku, wła­ści­ciele kont ban­ko­wych tracą każ­dego dnia 6,3 miliona zło­tych z tytułu odse­tek, któ­rych im banki nie wypła­cają. Rocz­nie wynosi to

23 miliarda zło­tych, a to już jest bar­dzo dużo.

         Nie tylko dużo, ale i nie wszystko. Jeśli naet nie­które trans­ak­cje reje­stro­wane są w cza­sie rze­czy­wi­stym, to prze­cież pomi­nę­li­śmy tu znaczną ilość trans­ak­cji, które odby­wają się w walu­tach obcych, a także trans­ak­cji gotów­ko­wych, w któ­rych także powstaje lapse mię­dzy wpłatą a poja­wie­niem się jej na kon­cie, czyli do momentu uru­cho­mie­nia wypłaty odse­tek. To się powinno kompensować.

        Jeśli mamy trak­to­wać banki na równi z innymi pod­mio­tami gospo­dar­czymi, a tego wymaga prawo, należy obo­wią­zu­jący sys­tem zmie­nić, zaka­zu­jąc im takich dar­mo­wych wymu­szo­nych poży­czek. Zna­czy to, że saldo, z któ­rego wypły­wają pie­nią­dze ma być wła­sno­ścią osobny doko­nu­ją­cej prze­lewu do dnia fizycz­nego prze­sła­nia go na konto adre­sata prze­lewu. Saldo, na kon­cie adre­sata prze­lewu ma być opro­cen­to­wane od dnia poja­wie­nia się pie­nię­dzy w banku adre­sata. Każde inne postę­po­wa­nie trak­to­wane musi być jak usi­ło­wa­nie przy­własz­cze­nia sobie cudzych pieniędzy.

      Banki należą do naj­bo­gat­szych orga­ni­zmów gospo­dar­czych, wyłu­dza­nie przez nie gro­szy nale­żą­cych do znacz­nie uboż­szych depo­nen­tów (wła­ści­cieli kont) jest skrajną nie­przy­zwo­ito­ścią, żeby nie nazwać tego dosad­niej. Podob­nie zresztą, jak nie­przy­zwo­ite i szko­dliwe gospo­dar­czo jest udzie­la­nie sys­te­mowi ban­ko­wemu przy­wi­leju kre­owa­nia podaży pie­nią­dza z powie­trza, dys­po­no­wa­nia pie­niędzmi posia­da­czy kont bez ich wyraź­nej zgody, czy prawa do kon­fi­skaty mie­nia klien­tów bez wyroku sądo­wego. Jeśli tego nie zro­zu­miemy i nie potrak­tu­jemy ban­ków, jak każ­dego innego biz­nesu, do wyżej wyli­czo­nych kosz­tów doj­dzie jesz­cze koniecz­ność rato­wa­nia ban­ków przed upad­kiem, a tego już możemy finan­sowo nie wytrzymać.

Jan M Fijor

www.fijor.com